Dr hab. Agnieszka Gajewicz-Skrętna w cyklu „Nauka przez duże K” | Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej

Dr hab. Agnieszka Gajewicz-Skrętna, z Katedry Chemii Fizycznej Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej, została bohaterką kolejnej odsłony ogólnopolskiego cyklu wywiadów „Nauka przez duże K”. W rozmowie z Anetą Zawadzką, badaczka mówi o roli sztucznej inteligencji w nauce, odpowiedzialności naukowca w erze cyfrowej oraz o tym, dlaczego AI, mimo dynamicznego rozwoju, nie zastąpi człowieka w procesie badawczym.

Dr hab. Agnieszka Gajewicz-Skrętna zajmuje się rozwijaniem metod chemoinformatycznych wspierających ocenę ryzyka chemicznego, stwarzanego przez nowe oraz obecne w środowisku substancje chemiczne. W swojej pracy wykorzystuje narzędzia chemii teoretycznej, chemometrii, statystyki i matematyki. Jej badania mają istotne znaczenie w kontekście skracania czasu i ograniczania kosztów badań eksperymentalnych, a także minimalizowania liczby testów z wykorzystaniem zwierząt laboratoryjnych.

W wywiadzie badaczka podkreśla, że choć rewolucja cyfrowa zmienia sposób prowadzenia badań, nie zmniejsza roli naukowca. Wręcz przeciwnie, czyni ją bardziej odpowiedzialną. Sztuczna inteligencja nie posiada własnej ciekawości poznawczej, intuicji ani zdolności rozumienia szerszego kontekstu naukowego, społecznego czy etycznego. Dlatego, najbardziej realistycznym scenariuszem na najbliższe lata, jest taki, w którym AI staje się partnerem badacza.

W rozmowie poruszony został również temat relacji między badaniami podstawowymi, a aplikacyjnymi. Dr hab. Gajewicz-Skrętna wskazuje, że podział ten w praktyce jest znacznie mniej ostry, niż sugerują publiczne debaty. Badania podstawowe stanowią fundament dla rozwiązań wdrożeniowych, natomiast badania aplikacyjne pozwalają przekuć wiedzę w konkretne narzędzia, materiały i technologie.

Szczególną uwagę poświęcono roli metod in silico w projektowaniu nowych związków chemicznych oraz w przewidywaniu ich właściwości. Od toksyczności, po aktywność biologiczną. Dzięki narzędziom chemoinformatycznym możliwe jest dziś analizowanie milionów potencjalnych struktur jeszcze przed ich syntezą w laboratorium, co znacząco skraca czas opracowywania nowych materiałów i leków.

Jednocześnie badaczka podkreśla, że rozwój sztucznej inteligencji wymaga refleksji nad kosztami środowiskowymi i energetycznymi jej stosowania, a także nad odpowiedzialnym wykorzystaniem generowanych przez nią wyników. Modele AI pozostają narzędziem. Ich interpretacja i ocena konsekwencji zawsze należą do człowieka.

Wywiad wpisuje się w szerszą dyskusję o przyszłości nauki w dobie transformacji cyfrowej oraz o kompetencjach, które będą kluczowe dla kolejnych pokoleń badaczy. Dr hab. Agnieszka Gajewicz-Skrętna podkreśla, że potencjał polskich naukowców jest znaczący, jednak jego pełne wykorzystanie wymaga stabilnego i długofalowego finansowania badań.

Zobacz wywiad

Rozmowa została przeprowadzona w ramach cyklu „Nauka przez duże K”, prezentującego sylwetki wybitnych polskich naukowczyń i naukowców.