X: @FA_Protacs
Linkedin: FA-PROTACs
Zespół
Studenci/dyplomanci
- Maciej Majcher,
- Antonina Klimkowska,
- Aleksandra Zięba.
Czym się zajmujemy?
Prowadzimy prace związane z rozwojem nowych, aktywnych biologicznie cząsteczek mających potencjalne zastosowanie w terapiach przeciwnowotworowych oraz przeciwwirusowych. W ramach badań rozwijamy zarówno związki wykazujące aktywność inhibicyjną wobec wybranych enzymów, jak i te oparte na technologii PROTAC (Proteolysis Targeting Chimeras), która umożliwia selektywną degradację białek zamiast ich klasycznej inhibicji. Szczególną uwagę poświęcamy związkom opartym na strukturze kwasu foliowego, którego transport do wnętrza komórek odbywa się poprzez szereg specyficznych receptorów. Ze względu na ich nadekspresję w komórkach nowotworowych, związki zawierające w swojej strukturze kwas foliowy mogą wykazywać większą selektywność wobec komórek docelowych, otwierając drogę do skuteczniejszych i bezpieczniejszych strategii leczenia chorób nowotworowych, które stanowią jeden z największych wyzwań współczesnej medycyny. Według najnowszych szacunków amerykańskiego Narodowego Instytutu Raka (ang. the National Cancer Institute) tylko w 2024 w samych Stanach Zjednoczonych zdiagnozowanych zostało 2 001 140 nowych przypadków choroby nowotworowej a 611 720 pacjentów zmarło w jej następstwie. Dane prezentowane przez Komisję Europejską z 2022 roku wskazują na diagnozę około 2 740 000 przypadków nowotworów (wzrost o 2.3 % w porównaniu z 2020 rokiem) z czego 1 290 000 (wzrost o 2.4 % w porównaniu z 2020 rokiem) zakończyło się śmiercią w samej Unii Europejskiej. Ponadto, szacuje, że do 2040 roku rocznie w skali świata liczba zdiagnozowanych nowych przypadków chorób nowotworowych wzrośnie do 29.9 milionów natomiast liczba zgonów w wyniku tej choroby osiągnie 15.3 milionów.
Nasz zespół wyróżnia interdyscyplinarne podejście łączące chemię, biologię i metody in silico. W codziennej pracy stosujemy nowoczesne techniki analityczne, takie jak HPLC, NMR i MS, a nasze związki chemiczne są badane na poziomie komórkowym dzięki ścisłej współpracy z biologami. Dodatkowo wykorzystujemy modelowanie molekularne, co pozwala racjonalnie projektować nowe związki i analizować ich aktywność.
Projekty
- FA-PROTACs - Projektowanie i synteza związków na bazie kwasu foliowego w celu degradacji enzymów zaangażowanych w metabolizm folianów: odkrywanie nowych ścieżek dla terapii przeciwnowotworowych, SONATA, UMO-2024/55/D/NZ5/01828, Narodowe Centrum Nauki (NCN) (National Science Centre).
- Inhibitory sulfatazy steroidowej na bazie amidosiarczanowych pochodnych 4-(1-fenylo-1H-[1,2,3]triazol-4-ylo)-fenolu jako potencjalne środki przeciwnowotworowe, TANGO, TANGO-IV-A/0004/2019-00, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) (The National Centre for Research and Development).
Wybrane publikacje
- O. Ciupak, S. Demkowicz, J. Rachon, K. Biernacki, P. Czubak, A. Martyna, M. Masłyk, K. Kubiński, M. Datta, J. Rak, M. Daśko: Novel nonsteroidal steroid sulfatase inhibitors containing glutamic acid unit. Eur. J. Med. Chem. 291 (2025) 117627, doi: 10.1016/j.ejmech.2025.117627.
- M. Daśko, B. de Pascual-Teresa, I. Ortín, A. Ramos: HDAC Inhibitors: Innovative Strategies for Their Design and Applications. Molecules 27 (2022), 715, doi:10.3390/molecules27030715.
- M. Daśko, A. Dołęga, M. Siedzielnik, K. Biernacki, O. Ciupak, J. Rachon, S. Demkowicz: Novel 1,2,3-Triazole Derivatives as Mimics of Steroidal System—Synthesis, Crystal Structures Determination, Hirshfeld Surfaces Analysis and Molecular Docking. Molecules 26 (2021) 4059, doi:10.3390/molecules26134059.
- M. Daśko, S. Demkowicz, K. Biernacki, O. Ciupak, W. Kozak, M. Masłyk, J. Rachon: Recent progress in the development of steroid sulphatase inhibitors - examples of the novel and most promising compounds from the last decade. J. Enzyme Inhib. Med. Chem. 35 (2020) 1163-1184, doi:10.1080/14756366.2020.1758692.